Meervoud, dubbele letters en verkleinwoorden
Bussen of busen? Glazen of glassen? Achter al deze vragen zit één en dezelfde vraag: is de klank kort of lang? Wie dat hoort, heeft de rest bijna vanzelf.
Hoe je deze les gebruikt
- Weinig tijd? Lees de blauwe “Onthoud dit”-blokjes en doe de luistertest bij elk voorbeeld.
- Iets niet duidelijk? Klap de “Meer uitleg”-blokken open.
- Gele blokken laten zien hoe je dit op de doorstroomtoets terugziet.
- Paarse blokken zijn verdieping, handig als je richting havo of vwo werkt.
Alles draait om kort of lang
Bij de d en t aan het eind van werkwoorden hielp je oor je niet. Hier juist wél, als je weet waar je op let.
Zeg hardop: bussen. En nu: glazen. Hoor je het verschil? In bussen is de u kort, in glazen is de a lang. Dat verschil bepaalt bijna alles in deze les.
Waarom? Omdat een klinker in het Nederlands zijn klank verandert door wat erachter komt. Staat er maar één medeklinker tussen twee klinkers (gla-zen), dan is de klank lang. Staan er twee medeklinkers (bus-sen), dan is de klank kort. Schrijf je het verkeerd, dan lees je een ander woord.
Zeg het meervoud hardop, niet het enkelvoud. Hoor je bus-sen met een korte u? Dan dubbele medeklinker. Hoor je glaa-zen met een lange a? Dan enkele medeklinker. Je oor weet het al; je hoeft het alleen te vertrouwen.
| Woord | Klank in het meervoud | Meervoud | Waarom |
|---|---|---|---|
| bus | kort | bussen | dubbele s houdt de u kort |
| jas | kort | jassen | dubbele s houdt de a kort |
| glas | lang | glazen | enkele z laat de a lang |
| raam | lang | ramen | enkele m laat de a lang |
Meer uitleg: waarom een letter de klank verandert
In het Nederlands laat de spelling zien of een klinker kort of lang is. Een lettergreep die eindigt op een klinker heet open, en daar klinkt de klinker lang: gla-zen. Een lettergreep die eindigt op een medeklinker heet gesloten, en daar klinkt hij kort: bus-sen.
Zet je maar één s in busen, dan wordt de eerste lettergreep bu-: open, dus lang. Je leest dan “buu-sen”. De dubbele letter is dus geen versiering: hij sluit de lettergreep af en houdt de klank kort.
Dat is ook de reden dat je bij een lange klank juist níét verdubbelt. Glassen zou je lezen als “glas-sen”, met een korte a, en dat is een woord dat niet bestaat.
Meervoud op -en of op -s?
Hier hoef je weinig te weten. Je hoeft vooral te luisteren naar wat je vanzelf zegt.
De meeste Nederlandse woorden krijgen -en: jassen, glazen, paarden. Een kleinere groep krijgt -s, en dat zijn vooral woorden die eindigen op -el, -em, -en, -er of een stille -e: spiegels, bezems, tantes, meesters.
De test is eenvoudig: zeg het meervoud met allebei de uitgangen en luister welke je vanzelf zegt. “Spiegelen” klinkt als iets wat je dóét, niet als meer dan 1 spiegel. Dus: spiegels.
De apostrof: alleen na een losse klinker
Bij het meervoud is er maar 1 reden om hem te gebruiken, en die hoor je.
Eindigt een woord op een losse a, i, o, u of y, dan komt er een apostrof voor de meervouds-s: foto’s, taxi’s, menu’s. Zonder die apostrof zou je de klinker kort lezen: “fotos” klinkt als “fottos”.
Eindigt het woord op een e, dan hoeft het niet: tantes, garages. En na een medeklinker al helemaal niet: jassen, bussen.
Schrijf het meervoud eerst zónder apostrof en lees het hardop terug. Klinkt het als een ander woord? Dan heb je de apostrof nodig. Las klinkt als “hij las een boek”, dus: la’s. Tantes klinkt gewoon goed, dus geen apostrof.
Verkleinwoorden: 5 uitgangen
Ook hier geldt: de klank van het gewone woord moet bewaard blijven.
Het Nederlands heeft 5 uitgangen voor verkleinwoorden: -je, -tje, -pje, -kje en -etje. Welke je gebruikt, hangt af van de laatste klank van het woord. Ook hier komt je oor een heel eind: zeg het hardop en kies wat vanzelf komt.
| Woord eindigt op | Uitgang | Voorbeeld |
|---|---|---|
| medeklinker (behalve l, n, r, m en ng) | -je | pet → petje, boek → boekje |
| klinker, of l/n/r na lange klank | -tje | kraal → kraaltje |
| -m na lange klank | -pje | bloem → bloempje |
| -ing (klemtoon voorop) | -kje | koning → koninkje |
| korte klank + l, n, r, m of ng | -etje | bal → balletje |
Let op wat er met de klank gebeurt. Bij kraal is de aa lang, en die moet lang blijven: kraaltje, niet “kraalje”. Bij bal is de a kort, en die blijft kort door de dubbele l: balletje.
Kun je dit nu?
Tik aan wat je beheerst. Twijfel je ergens? Scroll terug naar dat onderdeel.
Meer vragen maken over dit onderwerp?
In de proefweek oefent je kind onbeperkt, met steeds nieuwe opgaven. Munan laat zien welke denkfout achter een fout antwoord zit, en zet oefenstof klaar op precies die fout.
- Vandaag meteen beginnen, zonder betaalgegevens.
- Dag 5 krijg je een overzicht van wat je kind deed.
- Dag 7 beslis jij. Verder oefenen? Dan betaal je één keer, vanaf € 14,95. Niets doen? Dan stopt het vanzelf.
Geen abonnement en er wordt nooit iets afgeschreven. Vergelijk Basis en Premium
Klaar met lezen? Ga oefenen, dan blijft het pas echt hangen.
Naar de oefenvragen →