De nieuwe kerndoelen en de doorstroomtoets

Voor leerkrachten groep 7 en 8

Sinds 1 augustus 2026 staan de vernieuwde kerndoelen Nederlands en rekenen-wiskunde in de wet. De doorstroomtoets meet ondertussen nog gewoon op de referentieniveaus uit 2011. Hieronder staat wat er wél verandert, wat niet, en wat dat betekent voor je groep 8.

Wat er per 1 augustus 2026 is veranderd

De kerndoelen uit 2006 zijn vervangen. Voor Nederlands zijn het er 9, voor rekenen en wiskunde 9 (kerndoel 10 tot en met 18). Ze zijn concreter geschreven dan hun voorgangers: elk kerndoel heeft doelzinnen en een uitwerking van wat eronder valt.

Er zit een overgangsperiode tot augustus 2031 op. Tot dan mag je gefaseerd overstappen; daarna moet het onderwijs op de nieuwe kerndoelen gebaseerd zijn. Je hoeft dus niet in september klaar te zijn.

Eén ding dat in de berichtgeving weinig aandacht krijgt: kerndoel 1 legt de taalontwikkeling bij alle leergebieden, niet alleen bij Nederlands. Dat is de reden dat ook een rekenles ineens over taal gaat.

Wat er níet verandert: de doorstroomtoets

Hier ontstaat vaak verwarring. De doorstroomtoets meet niet op de kerndoelen. Hij meet op de referentieniveaus 1F en 1S uit het Referentiekader Taal en Rekenen van 2011, en dat staat zo in de regelgeving rond de toets.

Dat verandert niet op korte termijn, en daar is een praktische reden voor. Het aanpassen van een landelijk toegepaste toets vergt volgens het ministerie minimaal 2 jaar: een jaar voor ontwikkeling, proeftoetsing en normering, en een tweede jaar om bij te stellen. Nieuwe toetsen zijn daarmee op zijn vroegst vanaf 2027 mogelijk, maar er is nog niets vastgesteld en er ligt geen datum.

Voor de toets van januari 2027 geldt dus onverkort: 1F en 1S zijn de meetlat.

Blijft mijn aanbod dan gelden?

Ja. SLO stelt in de toelichting bij de nieuwe kerndoelen expliciet vast dat geen enkele inhoud uit de kerndoelen van 2006 of uit het referentiekader is vervallen. De nieuwe doelen zijn breder en concreter, en voegen vooral denk- en werkwijzen toe: redeneren, wiskundig modelleren, algoritmes, en bij Nederlands het beoordelen van de betrouwbaarheid van bronnen. Je hoeft dus niets weg te gooien; je krijgt er iets bij.

Wat SLO zelf over de referentieniveaus zegt

In juli 2025 bracht SLO een advies uit over het Referentiekader Taal en Rekenen. Dat is openhartiger dan je zou verwachten, en het verklaart waarom de referentieniveaus in de praktijk zo weinig houvast geven:

• Slechts een derde van de leerkrachten in het basisonderwijs kent het referentiekader (in het voortgezet onderwijs 40%).
• De monitoring en toetsing ervan geeft leerkrachten weinig zicht op de vraag in hoeverre hun leerlingen de subdomeinen beheersen.
• Scholen hebben soms een vertekend beeld van het doel dat ze nastreven: 1F in plaats van 1S. Dat het verschil tussen die twee in de wettekst niet is overgenomen, noemt SLO problematisch.
• Bij taal is een streefniveau ingevoerd terwijl de Expertgroep Taal daarvoor geen ambitie had geformuleerd.

SLO adviseert om de kerndoelen leidend te maken en de niveauspecificaties daaraan te koppelen. Voor het mbo adviseert SLO het kader te vervangen; voor het basisonderwijs ligt afschaffen als scenario op tafel, met de kanttekening dat niveauspecificaties zelf wel nuttig blijven. Dit is advies, geen beleid. Er is nog niets besloten.

En wat gebeurt er als dat gat blijft?

In juni 2026 schreven toetsexpert Karen Heij, onderwijsonderzoeker Jaap Scheerens en Claire Boonstra samen een stuk over precies dit gat. Hun punt gaat verder dan de constatering dat de toets nog op 2011 meet.

Zij wijzen op het terugslageffect: wat getoetst wordt bepaalt in hoge mate wat er in de klas gebeurt. Zolang het toezicht zich op toetsresultaten baseert, richt het onderwijs zich naar wat de toets meet. En juist het nieuwe deel van de kerndoelen (redeneren, modelleren, het beoordelen van bronnen) laat zich slecht vangen in de meerkeuzevragen waar de huidige toetsen op leunen.

Hun conclusie is scherp. Blijven toetsing en toezicht ongewijzigd, dan komen de nieuwe kerndoelen «niet goed uit de startblokken», of erger: dan zullen toetsing en toezicht het nieuwe curriculum inperken of zelfs ondermijnen.

Zij noemen 4 pijlers die in balans moeten zijn: het curriculum, het pedagogisch-didactisch handelen, de toetsing en het toezicht. In Nederland liggen die bij 4 verschillende partijen, en niemand bewaakt het geheel. Dat is de reden dat dit gat niet vanzelf dichtloopt.

Wat betekent dit voor jouw groep 8?

• Dit schooljaar hoef je niets om te gooien. De toets in januari meet 1F en 1S, net als vorig jaar.
• Het verschil tussen 1F en 1S is het punt om scherp te houden. 1F is de ondergrens die vrijwel elke leerling zou moeten halen; 1S is het streefniveau. Landelijk haalt ongeveer 41% van de leerlingen 1S voor rekenen. Wie 1F als doel neemt, mikt te laag, en dat is precies het knelpunt dat SLO benoemt. Wat 1F, 1S en 2F precies inhouden staat hier →
• De denk- en werkwijzen zijn de plek om te beginnen. Redeneren, uitleggen waárom een antwoord klopt, en bij teksten beoordelen of een bron deugt. Dat past binnen je huidige aanbod en loopt vooruit op de kerndoelen.
• Wacht niet op de toets. Die volgt het curriculum, niet andersom. Dat is ook wat SLO adviseert.

Hoe Munan hierin staat

Wij meten op 1F en 1S, omdat de doorstroomtoets dat doet. Zolang dat de meetlat is, ligt het voor de hand om op dezelfde niveaus te meten.

Daar hoort meteen bij gezegd dat het terugslageffect ook voor ons geldt. Wij bestaan omdat die toets ertoe doet; wie oefent voor een toets versterkt het gewicht ervan. Ons antwoord is niet dat wij daarbuiten staan, maar dat wij de kant bedienen die volgens Heij en collega’s juist ondergeschoven is: de feedbackfunctie. Wij leveren geen cijfer voor het toezicht, maar de vraag waar een fout vandaan komt. Wie ons gebruikt om een score op te poetsen, gebruikt ons verkeerd.

Daarnaast is onze leerlijn gekoppeld aan de nieuwe kerndoelen: 33 subdomeinen over rekenen én taal, elk met de kerndoelcode erbij. Rekenen sluit aan op kerndoel 10 tot en met 14, taalverzorging op 6B en begrijpend lezen op 2A en 2B. In het docentscherm zie je bij een onderwerp staan onder welk kerndoel het valt en wat die code betekent, handig als je moet verantwoorden hoe je aanbod op de nieuwe doelen aansluit.

En eerlijk over de gaten, want die zijn er. Kerndoel 6A (vorm en betekenis, zinsdelen, taalkundige begrippen) heeft bij ons geen enkel onderwerp: grammatica en taalbeschouwing zitten niet in onze stof. Kerndoel 2C (de betrouwbaarheid van bronnen beoordelen) evenmin, en 2B is met een handjevol opgaven dun. Juist 2B en 2C zijn wat de nieuwe kerndoelen toevoegen, dus dat is precies waar wij nog werk hebben liggen. We zetten het erbij als het er is, niet eerder.